Yn sgil cynhadledd lwyddiannus yng Ngwlad y Basg dros y penwythnos (24/11/05 – 26/11/05) mae rhwydwaith rhyngwladol newydd o grwpiau sydd yn gweithredu dros ieithoedd lleiafrifol wedi’i ffurfio, ac mae’r mudiad gwrth-wladychu Cymuned yn rhybuddio cwmnïau rhyngwladol sydd yn gwneud niwed i’r Gymraeg y byddant yn medru wynebu protestiadau rhyngwladol.

‘Mae’r rhwydwaith newydd wedi cychwyn ar seiliau cadarn iawn,’ medd Aran Jones, Prif Weithredwr Cymuned, ‘ac mae un o’r pynciau sydd wedi’i drafod eisoes ydy trefnu protestiadau rhyngwladol yn erbyn cwmnïau sydd yn gwneud niwed i iaith unrhyw un o aelodau’r rhwydwaith. Er enghraifft, mae IKEA gyda pholisi iaith annerbyniol o wael yng Ngwlad y Basg, sydd rwan yn creu’r posiblrwydd o brotestiadau yn eu herbyn yng Ngwlad y Basg, yn Galicia, yng Nghatalunya, yn Llydaw ac yng Nghymru. Yn yr un modd, bydd rhaid i gwmnïau megis Asda, sydd eisiau agor cangen newydd ym Mhwllheli, weithio’n galed i sicrhau effaith positif ar y diwylliant a’r iaith leol, neu fyddant yn derbyn sylw anffafriol ar draws Ewrop.’

Bydd y rhwydwaith newydd yn cymryd rhan yn y Fforwm Cymdeithasol Ewrop nesaf yn Athens ym mis Ebrill 2006, pan bydd cyfansoddiad yn cael ei lawnsio.

‘Nid oes cynrychiolaeth ar lefel Ewrop o grwpiau sydd yn ymgyrchu ar ran ieithoedd lleiafrifol,’ medd Seimon Brooks, cynrychiolydd Cymuned ar banel datblygu cyfansoddiad y rhwydwaith. ‘Yn hytrach, rydym yn gweld cyrff sefydliadol, llwyodraethol yn canmol eu gwaith eu hunain ac yn hawlio eu bod yn cynrychioli barn pawb. Bydd y rhwydwaith newydd yn rhoi stop ar hynny.’

Am fwy o fanylion, cysylltwch â swyddfa Cymuned ar 01758-612712.

Mae’r mudiad gwrth-wladychu Cymuned wedi dod yn rhan o bartneriaeth newydd gan y Comisiwn Cydraddoldeb Hiliol yng Nghymru er mwyn hyrwyddo amrywiaeth ac integreiddio mewn cymunedau. Mae’r cynllun tair mlynedd ‘Croeso’ yn cael ei lawnsio gan Rhodri Morgan yn y Cynulliad heddiw (dydd Mawrth, 29/11/05) wedi cyfarfod cychwynnol y partneriaeth yng Nghanolfan y Mileniwm.

‘Rydym yn falch iawn i fod yn gweithio ar y cyd gyda’r Comisiwn Cydraddoldeb Hiliol a nifer o gyrff eraill fel rhan o’r prosiect hwn,’ medd Aran Jones, Prif Weithredwr Cymuned. ‘Rydym yn croesawu’r ffaith bod y Comisiwn wedi cydnabod ein ymrwymiad dwfn i weithio yn erbyn pob ffurf o hiliaeth tra’n sicrhau lefelau gwell o integreiddio i’n cymunedau Cymraeg.’

Cynrychiolir Cymuned yn y cyfarfod cychwynnol gan Dr Dylan Foster Evans, sydd wedi cymryd rôl blaenllaw yn natblygiad y perthynas rhwng Cymuned a’r Comisiwn Cydraddoldeb Hiliol.

‘Mae hyn yn dangos yn glir bod sicrhau dyfodol llwyddiannus a Chymraeg i’n cymunedau Cymraeg yn mynd llaw yn llaw gyda gwaith gwrth-hiliaeth y Comisiwn,’ ychwanegodd Aran Jones. ‘Rydym eisoes wedi datgan bod ein gwaith yn erbyn gwladychiaeth diwylliannol yn ei hanfod yn gwaith yn erbyn hiliaeth, ac rydym yn edrych ymlaen at gyfrannu at lwyddiant y prosiect ‘Croeso’.’

Am fwy o fanylion, cysylltwch â swyddfa Cymuned ar 01758-612712.

Bues i yn Aberystwyth nos Fawrth ar gyfer seminar arall yn y cyfres ‘Gwleidydd-Iaith’ gan Adran Gwleidyddiaeth Prifysgol Aberystwyth, gyda thrafodaeth difyr am Ymwybyddiaeth Iaith yn cael ei arwain gan Steve Eaves – cyfle hefyd, ar y ffordd i lawr, i dreulio rhywfaint o amser gyda Seimon Brooks yn paratoi tuag at ein taith i Wlad y Basg wythnos nesaf, lle bydd Cymuned yn awgrymu ffurfio grwp ymbarel ar gyfer mudiadau sy’n gweithio dros ieithoedd llai eu defnydd.

Wedi cael cais gan yr Heddlu i fynychu cyfarfod i drafod y cwyn rhoddais i mewn yn erbyn Tony Blêr am alw’r Cymry yn ‘Ffycin Welsh’ – dydy’r cwyn ddim wedi cael ei wrthod yn syth gan Wasanaeth Erlid y Goron, ac wedi cael cryn drafodaeth ar lefel uchel. Bydd yn ddiddorol i weld beth all fod y camau nesaf.

Mae YnyFro.com a NotEnglish.com yn dal i fynd yn dda – mae’n ymddangos erbyn hyn bod y sticeri yn creu llif cyson o ymwelwyr, oddeutu 40 y diwrnod y wefan, a llif cyson o danysgrifwyr newydd i’r cylchebost wythnosol (heb danysgrifio? www.ynyfro.com/rhestr).

Dw i wrthi’n paratoi pecyn ar gyfer grwpiau sydd isio ystyried ffurfio yn Ymddiriedolaethau Tir Cymunedol, wedi ambell cais ar gyfer deunydd felly – mae’n eithaf anodd cael trefn ar yr holl wybodaeth mewn ffordd na fydd yn gwneud iddo ymddangos yn or-gymhleth, ond unwaith bydd gen i rywbeth sy’n gweithio, bydd modd i ni ei ddefnyddio drosodd yn eithaf aml.

Mae llyfryn nesaf Cymuned yn agosau at fod yn barod. Wedi’i ysgrifennu gan Gareth Popkins, mae’n dangos pam dylai Cyngor Ceredigon ddilyn arweiniad Cyngor Gwynedd ar ran cynllun iaith y Cyngor, sef i ddefnyddio’r Gymraeg fel iaith weinyddol mewnol. Gyda changhennau’r Cynulliad yn dod i Landudno ac Aberystwyth ac yn rhan felly o’r un dadl, gall fod yn drafodaeth pwysig iawn. Mae hefyd yn cynnig ffordd ymlaen i ni ar yr ochr ymgyrchu – mae’r rhan helaeth o’r gwaith dros y tri mis diwethaf wedi bod yn ymwneud â chynyddu aelodaeth ac ymestyn ein cynulleidfa, sydd yn mynd yn dda, ac yn mynd i gynyddu ein gallu i wneud gwahaniaeth heb os. Ond mae’n rhaid i ni lwyddo i gadw ymgyrchoedd perthnasol yn mynd yn y tymor byr, hefyd, tra’n gweithio tuag at fedru dylanwadu’n fwy.

Dw i’n meddwl bod ymgyrch ddiddorol iawn o’n blaenau ni gyda’r gwaith bod Gareth wedi’i wneud fel sail i’r dadl. I weld bod hynny’n digwydd ar adeg lle rydym yn dal i gael pobl newydd yn cynnig cymryd rhan ymarferol yn ein gwaith, mewn niferoedd pell, pell o flaen unrhyw beth arall rydym wedi’i brofi yn y tair mlynedd diwethaf, yn codi calon.

Fel rydych wedi’i ddarllen yn yr e-bost wythnosol (heb danysgrifio? www.ynyfro.com/rhestr), roedd dydd Sadwrn yng Nghaerdydd yn llwyddiant y tu hwnt i’r disgwyl. Bydd cofnod llawn erbyn diwedd yr wythnos, ond yn y cyfamser dyma ychydig o luniau:

Read the rest of this entry »