Ar ddydd Sadwrn (14/04/07) ym Mhenrhyndeudraeth yn ystod Cynhadledd Flynyddol Cymuned, siaradodd Chris Myant o CRE Cymru a Richard Brunstrom o Heddlu Gogledd Cymru yn gryf iawn o blaid yr iaith Gymraeg a chymunedau yng Nghymru. Mewn rhai o’r datganiadau mwyaf trawiadol sydd wedi’u cyflwyno gan ffigyrau cyhoeddus yng Nghymru hyd yn hyn, wnaethpwyd yn glir gan y ddau bod y gwaith o ennill dyfodol i’r iaith ac i gymunedau Cymraeg angen ac yn haeddu arweiniad gwell ac ymrwymiad cryfach oddi wrth y Cynulliad.

‘Roedd hyn yn ddiwrnod hynod bwysig ar gyfer iaith a chymunedau Cymru,’ medd Aran Jones, Prif Weithredwr Cymuned. ‘Dangosodd Prif Gwnstabl Richard Brunstrom yn glir iawn ei fod yn credu’n gryf bod angen i sefydliadau sydd yn gwasanaethu siaradwyr Cymraeg wella safon eu darpariaeth trwy gyfrwng y Gymraeg, a bod angen i unigolion wneud yr ymdrech i ddysgu’r iaith, tra dwedodd Chris Myant yn blwmp ac yn blaen bod cryfhau iaith a chymunedau Cymru yn medru, ac yn haeddu, mynd llaw yn llaw gyda gwaith cydraddoldeb y CRE.’

Wrth ystyried tyndra sydd wedi bod yn y gorffennol rhwng ymgyrchwyr iaith a’r CRE, cred Cymuned bod hyn yn cynrychioli newid hynod arwyddocaol ar ran safon y trafodaeth am ymgyrchu ieithyddol a chymunedol.

‘Rydym yn ddiolchgar iawn i Richard Brunstrom a Chris Myant am eu mewnbwn hanesyddol i’n Cynhadledd,’ medd Aran Jones, ‘ac felly hefyd i Ffred Ffransis o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg a siaradodd yn gryf iawn am y dolenni rhwng gymunedau, tai ac addysg. Mae’n dod yn hollol glir bod ymgyrchu’n gryf dros yr iaith Gymraeg, a galw am fesurau i amddiffyn ein cymunedau a’u gwneud yn gynaladwy, yn rhan teilwng a chlodwiw o’r gwaith o gryfhau cymdeithas sifil yng Nghymru.’

Roedd aelodau o Purbeck Housing Action o Dorset hefyd yn bresennol yn y gynhadledd, yn mynegu cefnogaeth i waith Cymuned ar dai ac ar yr iaith Gymraeg.

‘Roeddwn ni wrth ein boddau i groesawu cyfeillion o Loegr i’r gynhadledd,’ medd Aran Jones, ‘a rydym yn edrych ymlaen at gydweithio gyda Purbeck Housing Action i hyrwyddo’r ymgyrch Homes4Locals.com mor eang â bod modd. Mae’n hen bryd i bawb weld bod ein gwaith ni yn bositif ac yn bwysig, boed yng Nghymru, yng Nghernyw, yn Lloegr neu unrhywle arall.’

Am fwy o fanylion, cysylltwch â swyddfa Cymuned ar 01758-612712.

Mae Cymuned wedi ymosod ar benderfyniad Archwilydd y Cynulliad i wrthdroi gwrthwynebiad blaenorol Cyngor Gwynedd i ddatblygu Manor y Wern ger Porthmadog yn 26 o unedau preswyl ar gyfer y farchnad agored. Cred y mudiad nad oedd yr archwilydd yn gymwys i wneud penderfyniad ynglÅ·n ag effaith y datblygiad ar yr iaith Gymraeg, a nad oedd yn ddemocrataidd derbyniol i wrthdroi penderfyniad y Cyngor Sir heb achos teilwng.

‘Mae hyn yn benderfyniad cwbl warthus,’ medd Aran Jones, Prif Weithredwr Cymuned. ‘Hoffwn wybod beth yw cymhwysterau Clive Cochrane i ddatgan na fyddai’r datblygiad yn cael effaith niweidiol ar yr iaith Gymraeg – mae cynllunwyr gyda llawer iawn mwy o brofiad o faterion ieithyddol eisoes wedi datgan i’r gwrthwyneb.’

Ni ddylai penderfyniadau lleol cael eu gwrthdroi onibai am fod buddion y cyhoedd yn cael eu tramgwyddo, medd Cymuned. Mae’r dyddiau lle mae penderfyniadau yn cael eu canoli mewn rhyw brifddinas bell wedi mynd heibio, ac er mwyn cynyddu diddordeb pobl leol mewn gwleidyddiaeth, rhaid parchu eu penderfyniadau.

‘Mae twll gwastraff yn agosach at yr annedd na’r hyn mae’r Cynulliad ei hun yn cymhell,’ medd Aran Jones, ‘felly mae’n amlwg bod Mr Cochrane yn dewis anwybyddu rhai cymhellion mewn ffordd gwbl amhroffesiynol. Os nad oes ganddo’r gallu i asesu sefyllfa sensitif fel hyn yn gywir, ni ddylai fod yn gweithio yn y maes hwn.’

Mae Cymuned yn galw ar bobl leol sydd am ddatgan eu siomedigaeth gyda’r penderfyniad annemocrataidd hwn i fynychu Cynhadledd Flynyddol Cymuned yn Neuadd Goffa Penrhyndeudraeth ar ddydd Sadwrn 14eg o Ebrill am 10.00 o’r gloch y bore. Bydd cynnig yn y Cynhadledd i gondemnio Llywodraeth y Cynulliad am wrthdroi penderfyniad Cyngor Gwynedd heb achos teilwng. Mae modd cofrestru ar gyfer y Gynhadledd trwy ebostio cymuned@cymuned.org.

Am fwy o fanylion, cysylltwch â swyddfa Cymuned ar 01758-612712.